Σάββατο, 31 Δεκεμβρίου 2011

28 - Σούρβα και παινέματα κανακάρη με γκάιντα

Σούρβα


Στη Βόρεια Ελλάδα και τη Θράκη τα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς τα λένε "Σούρβα". Σουρβιά λέγεται στη Θράκη το κλαδί φρεσκοκομμένης και μπουμπουκιασμένης κρανιάς που κρατούσαν τα παιδιά στα κάλαντα. Με αυτές κτυπούσαν στις πλάτες μα και στο σταυρί για νάναι γεροί και καλόκαρδοι (σταυρί είναι το σημείο που η σπονδυλική στήλη ενώνεται με τη λεκάνη).
Το κλαδί της κρανιάς αποτελεί σύμβολο δύναμης και μακροζωίας και ο λαός μας πιστεύει ότι αυτά μεταφέρονται στον άνθρωπο με το "σούρβισμα". Όσο πιο έντονα χτυπούσαν τα παιδιά τις πλάτες τόσο πιο γεροί θα ήταν οι άνθρωποι τον καινούργιο χρόνο.



"Kατά τη διάρκεια των πρωτοχρονιάτικων αγερμών, στην περιφέρεια Αδριανουπόλεως, τα παιδιά γύριζαν τα σπίτια μ’ ένα κλαδί κρανιάς (σουρβάκι) και σούρβιζαν, δηλ. κτυπούσαν τον νοικοκύρην και τους οικείους εις την ράχιν, λέγοντα: Σούρβα, σούρβα, γερό κορμί, γερό κορμί, γερό σταυρί…".

Σούρβα - σούρβα γιρό κουρμί
γιρό κουρμί, γιρό σταυρί
σαν ασήμι, σαν κρανιά
κι του χρόνου ούλ’ γιροί
ούλ’ γιροί, καλόκαρδοι.
Σούρβα - σούρβα για χαρά,
για καρύδις, για παρά,
για σταφίδις, για μπαντέμια,
για ένα ξυλουκέρατου.

Χρόνια Πολλά!
Καλή Χρονιά!

* Μπαντέμια είναι τα αμύγδαλα και ξυλοκέρατα τα χαρούπια (του ασώτου).


Παινέματα κανακάρη με γκάιντα

 

Και τι τραγούδι νά ’βρουμει
ν’ αρέσ’ στο παλικάρι;
Η μάνα πούχει τουν’ υγιό
τουν πουλιουκανακάρη.

Τουν έλουζε τουν χτένιζε
και στο σχουλιό τον στέλνει,
για να μαθαίνει γράμματα
να γένει γραμματέας.

Η δάσκαλος τον έδειρνει
με μια χρυσή βιργίτσα.
Παγαίνει στο σπίτι κλαίγοντας
κι η μάνα του του λέει:

- Που είνει γιέμ τα γράμματα σ’,
σαν που είνει γιέμ ο νους σου;
- Τα γράμματα είνει στο χαρτί
κι ο νους μου πέρα διάβει.

Πέρα στις ρούσες στις ξανθιές
πέρα στις μαυρομάτες,
πόχουν το μάτι σαν ελιά
το φρίδι σαν γαϊτάνι.

Κι έχουν τα ματοτσίνουρα
σαν τις ελιάς τα φύλλα,
κι έχουν τα μαλλιά τσ’ μακριά
σαράντα-πέντε πίχεις.

- Ήρθαμε στον αφέντη μας τον πουλιχρονιμένο, μας έδωσε ένα φούρνο ψουμιά κι άλλα τόσα φλουριά. Όσα άστρα απ’ τον ουρανό κι φύλλα απ’ τα δέντρα, τόσα καλά να ’τ’ δώσει Θεός. Εδώ που τραγουδούμει χέρι να μην τουν πουνάει, πουδάρι να μην τουν πουνάει, κεφάλι να μην τουν πουνάει, καρδιά τ’ να μην τουν πουνάει. Πέντε παλικάρια, μ’ Αμήν.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...